Nieuwe, op satellietgegevens gebaseerde producten voor waterkwaliteit in het Belgische deel van de Noordzee zijn nu openbaar beschikbaar. Hiervoor heeft het Instituut voor Natuurwetenschappen, in samenwerking met VITO, het bestaande Terrascope-portfolio – dat zich voorheen richtte op land en atmosfeer – uitgebreid naar de zee. Dit omvat zowel de volle zee en kustzones als de havens van Zeebrugge, Oostende en Nieuwpoort.
Terrascope is het Belgische platform voor aardobservatie dat eenvoudige toegang biedt tot satellietgegevens, producten en diensten. Hoewel het platform zich van oudsher concentreerde op land en atmosfeer, breidt Terrascope zijn portfolio nu uit naar het mariene milieu met nieuwe ‘Aquascope’-producten voor waterkwaliteit in de Belgische Noordzee.
Via Terrascope kunnen gebruikers deze nieuwe aquatische producten verkennen en raadplegen, naast andere aardobservatiegegevens. Naast het bekijken van satellietdata biedt Terrascope diensten om gegevens te zoeken en te downloaden, tijdreeksen te analyseren en data te verwerken, wat helpt om meer inzicht te krijgen in veranderingen en dynamiek in het milieu.
Ontdek de Belgische Noordzee met Aquascope-dataproducten
Op basis van gegevens van diverse satellieten (Sentinel-2, Sentinel-3 en Landsat 8 en 9) biedt Aquascope data aan die teruggaan tot 2015 en doorlopen tot vrijwel het heden, waarbij recente waarnemingen binnen 24 uur worden verwerkt. De beschikbare producten hebben betrekking op uiteenlopende mariene en kustparameters en leveren waardevolle informatie voor het monitoren van omgevingscondities en het beoordelen van de effecten van menselijke activiteiten op zee.
‘Quasi-true-colour’-beelden (RGB) en reflectantiegegevens (Rrs) stellen gebruikers in staat om het zeeoppervlak te visualiseren zoals dat door satellieten wordt waargenomen, en de optische eigenschappen ervan te onderzoeken. Dit helpt bij het in kaart brengen van kust- en mariene milieus.
Producten voor zwevende deeltjes (Suspended Particulate Matter, SPM) en troebelheid (Turbidity, TUR) bieden inzicht in sedimentconcentraties en de helderheid van het water. Ze kunnen worden ingezet om sedimenttransport te volgen, baggerwerkzaamheden en kustbeschermingsprojecten te monitoren, en de mogelijke impact van offshore-infrastructuur op het mariene milieu te beoordelen.
Producten voor chlorofyl-a (CHL) geven informatie over de biomassa van fytoplankton. Dit ondersteunt de beoordeling van de waterkwaliteit, het monitoren van de dynamiek van fytoplankton en de studie naar eutrofiëring in kust- en mariene wateren.
Producten voor de temperatuur van het zeeoppervlak (Sea Surface Temperature, SST) bieden toegang tot temperatuurkaarten met een hoge resolutie, waarin thermische waarnemingen van Landsat en Sentinel-3 worden gecombineerd. Deze gegevens helpen gebruikers bij het onderzoeken van de ruimtelijke en temporele variabiliteit van de zeewatertemperatuur en het monitoren van veranderingen in het mariene milieu.
Met een ruimtelijke resolutie die varieert van 10 meter (Sentinel-2) tot 500 meter (Sentinel-3), zijn de Aquascope-producten geschikt voor zowel grootschalige analyses als gedetailleerd onderzoek van kustverschijnselen, zoals sedimentpluimen. De verwerkingsalgoritmen zijn specifiek afgestemd op de troebele en voedselrijke omstandigheden van de Belgische wateren en zijn gevalideerd met behulp van WATERHYPERNET-radiometers, in-situ meetstations en boeien in het Belgische deel van de Noordzee.
Binnenkort meer aquatische producten beschikbaar
De komende maanden zal Aquascope zijn productaanbod uitbreiden ter ondersteuning van kustmonitoring en vroegtijdige waarschuwing. Hiermee krijgen gebruikers betere instrumenten in handen om veranderingen in het mariene milieu waar te nemen en te beoordelen.
Producten met een variabele resolutie, waarbij ontbrekende gegevens zijn aangevuld, bieden informatie over chlorofyl-a, zwevende deeltjes en troebelheid. Door gegevens van Sentinel-2 en Sentinel-3 te combineren, worden dagelijkse, wolkenvrije kaarten gegenereerd.
Dankzij functionaliteiten voor het detecteren van algenbloei en het beoordelen van eutrofiëring kunnen gebruikers algenbloei identificeren en monitoren, en de omgevingsomstandigheden in kaart brengen die met eutrofiëring gepaard gaan. Deze producten ondersteunen milieubeoordelingen van de zee en helpen bij het voldoen aan rapportageverplichtingen in het kader van de EU-kaderrichtlijn mariene strategie (MSFD) en het OSPAR-verdrag.
Met de detectie van drijvende objecten kunnen specifieke verschijnselen aan het zeeoppervlak worden geïdentificeerd, zoals schuimstroken die kunnen ontstaan na een bloei van Phaeocystis-algen en vervolgens op de kust kunnen aanspoelen. Het monitoren van deze verschijnselen draagt bij aan een beter begrip van hun voorkomen en verspreiding langs de kust.
Bij het monitoren van mariene hittegolven ligt de focus op het identificeren van perioden waarin het zeewater ongebruikelijk warm is, een verschijnsel dat door klimaatverandering steeds vaker en intenser voorkomt. Door deze gebeurtenissen en hun verloop te volgen, helpt Aquascope gebruikers om veranderingen in de temperatuur van het zeeoppervlak beter te begrijpen en de mogelijke gevolgen voor mariene ecosystemen in te schatten.
Toegang tot de data
Aquascope-gegevens zijn toegankelijk via diverse Terrascope-diensten, waardoor gebruikers de beschikbare producten kunnen verkennen, verwerken, downloaden en integreren in hun eigen werkstromen en applicaties.
Gebruikers kunnen de producten direct verkennen in de Terrascope-viewer, die een gebruiksvriendelijke manier biedt om satellietbeelden en omgevingsgegevens te visualiseren. Voor geavanceerdere analyses bieden de cloudservices van Terrascope hulpmiddelen en rekenkracht om gegevens online te verwerken, zonder dat gebruikers grote datasets lokaal hoeven te downloaden en te beheren.
Wie toegang wil tot de onderliggende datasets, kan de Terrascope STAC-browser gebruiken om producten te ontdekken en te downloaden. Daarnaast maakt de Web Map Tile Service (WMTS) het mogelijk om de gegevens te integreren in GIS-software en webapplicaties, wat het visualiseren en gebruiken van satellietgebaseerde informatie in combinatie met andere geospatiale datasets vergemakkelijkt.
Samen maken deze diensten Aquascope-gegevens toegankelijk voor een breed publiek: van gebruikers die enkel kust- en mariene omstandigheden willen visualiseren, tot onderzoekers en professionals die complexere analyses uitvoeren.
Aquascope wordt gefinancierd door het Federaal Wetenschapsbeleid (BELSPO) binnen het Terrascope II-programma.