Van 11 mei tot 11 september 2026 werkten nationale autoriteiten uit België, Frankrijk en Nederland in één van de drukst bevaren zeegebieden van Europa samen met het Europees Agentschap voor Maritieme Veiligheid (EMSA), het Europees Bureau voor Visserijcontrole (EFCA) en het Europees Grens- en Kustwachtagentschap (Frontex). Nederland en Frontex namen waren in 2026 nieuwe deelnemers aan de operatie. Samen werkten de betrokken partners rond negen kustwachttaken en meer dan dertig concrete gebruiksscenario’s.
Op 16 oktober kwamen de partners in Brussel bijeen om deze Multipurpose Maritime Operation (MMO) 2026 in Het Kanaal en de zuidelijke Noordzee te evalueren en vooruit te blikken op toekomstige operaties. De bijeenkomst werd georganiseerd door het Directoraat-Generaal Scheepvaart van de Federale Overheidsdienst Mobiliteit en Vervoer, in nauwe samenwerking met EMSA.
Een gedeeld maritiem beeld
Centraal in de operatie stond een gezamenlijk en permanent overzicht van de activiteiten op zee. Tijdens de vier maanden van de operatie werden bijna 70.000 verschillende vaartuigen gedetecteerd in het operatiegebied. Daarnaast werden ongeveer 44.000 scheepsbezoeken geregistreerd via SafeSeaNet in Nederlandse, Franse en Belgische havens.
Via het MMO-dashboard deelden de deelnemende autoriteiten 893 operationele gebeurtenissen, waaronder maritieme bewaking, visserijcontrole, grenscontrole, zoek- en reddingsoperaties, bestrijding van mensensmokkel, milieubescherming en maritieme veiligheid.
Acht coördinatiecentra namen deel aan de operatie, waarbij het European Maritime Awareness Centre van EMSA optrad als MMO-coördinatiecentrum.
Nathalie Balcaen, administrateur-generaal van het Agentschap voor Maritieme Dienstverlening en Kust (MDK), benadrukte het belang van internationale samenwerking voor veilige scheepvaart en een betere maritieme bewaking van de Noordzee. Volgens haar kunnen deze doelstellingen enkel worden bereikt via nauwe grensoverschrijdende samenwerking en de inzet van de nieuwste technologieën.
Europese diensten ter ondersteuning van nationale autoriteiten
Tijdens de operatie stelde EMSA verschillende diensten ter beschikking:
- Integrated Maritime Services: een vrijwel realtime maritiem overzicht dat verschillende informatiebronnen combineert en de planning en coördinatie van activiteiten op zee ondersteunt.
- CleanSeaNet: levering van 232 satellietbeelden voor de Franse, Belgische en Nederlandse verantwoordelijkheidsgebieden ter ondersteuning van de monitoring van vervuiling.
- Remotely Piloted Aircraft Systems (RPAS): vanuit de Belgische kust werden 125 dronevluchten uitgevoerd, goed voor 444 vlieguren. Daarnaast werd een lichtgewicht RPAS ingezet vanaf een offshore-patrouilleschip van EFCA.
- Onderwaterdiensten: op afstand bestuurde voertuigen werden ingezet voor wrakinspecties, het bergen van een buiten gebruik gestelde telecommunicatiekabel voor de Belgische kust en inspecties van scheepsrompen en havens.
- Opleidingen: via de EMSA Academy werden opleidingen georganiseerd rond onder meer Integrated Maritime Services en RPAS.
Opleidingen en oefeningen
Naast de operationele activiteiten werden ook gezamenlijke trainingen georganiseerd.
In juni namen vertegenwoordigers van twaalf lidstaten deel aan een opleiding rond materieel voor oliebestrijding in Werkendam (Nederland). Ook vond de oefening POLEX 2026 plaats voor de kust van Zeebrugge, waarbij grensoverschrijdende samenwerking bij een gesimuleerd olievervuilingsincident werd getest.
In september bracht SARex 2026 operationele partners uit België, Frankrijk en Nederland samen voor een grootschalige zoek- en reddingsoefening met een gesimuleerd maritiem ongeval waarbij 28 personen betrokken waren.
Van 24 tot 26 augustus organiseerde EMSA samen met Frankrijk de CISE Exercise 2026 om de operationele dienst “Vessel of Interest” te testen voor het uitwisselen van informatie over gesanctioneerde schepen.
Vooruitblik
Op basis van de ervaringen van 2026 bespraken de deelnemers verschillende prioriteiten voor toekomstige operaties, waaronder een vroegere betrokkenheid van nationale autoriteiten bij de planning, oefeningen voor een bredere waaier aan scenario’s en een meer gerichte inzet van middelen daar waar ze het meest nodig zijn.
De deelnemende autoriteiten hebben reeds aangegeven geïnteresseerd te zijn in een nieuwe operatie in 2027.
Deelnemende autoriteiten
België: Agentschap voor Maritieme Dienstverlening en Kust (MDK); Belgische Marine; Agentschap Landbouw en Visserij; Wetenschappelijke Dienst BMM (Instituut voor Natuurwetenschappen); Directoraat-Generaal Leefmilieu; Directoraat-Generaal Scheepvaart; Scheepvaartpolitie en Rivierpolitie
Frankrijk: Secretariaat-Generaal voor de Zee (SGMer); Maritieme Prefectuur voor Het Kanaal en de Noordzee: Franse Marine; DG Maritieme Zaken, Visserij en Aquacultuur (DGAMPA)
Nederland: Nederlandse Kustwacht: Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT)
Europese agentschappen: EMSA; EFCA; Frontex